"Η αγάπη αναζητεί πάντα ένα τρόπο...
Η αδιαφορία βρίσκει πάντα μια δικαιολογία». Με αυτή τη λογική πορεύεται εδώ
και τριάντα χρόνια ο Σύλλογος Συμπαράστασης Κρατουμένων «Ο Ονήσιμος», ο οποίος
έχει καταγράψει αξιόλογο έργο στη στήριξη τόσο των φυλακισμένων όσο και των
οικογενειών τους. Οικονομική ενίσχυση στα φιλόπτωχα ταμεία των Κοινωνικών
Υπηρεσιών των Φυλακών, φιλοξενία για μικρό χρονικό διάστημα για όσους
αποφυλακισμένους έχουν πρόβλημα στέγης, ψυχολογική στήριξη των οικογενειών
τους, καθώς και κάλυψη των αναγκών τους, δωρεάν νομική κάλυψη σε απόρους
κρατούμενους –όχι υπότροπους– αλλά και εμπλουτισμός των βιβλιοθηκών των φυλακών
με λογοτεχνικά και χριστιανικά βιβλία είναι, ενδεικτικά, μερικές από τις δραστηριότητες
που αναπτύσσει ο σύλλογος. Λειτουργώντας χωρίς κρατική χρηματοδότηση, η δράση
του βασίζεται στις ανώνυμες δωρεές εκατοντάδων πολιτών, οι οποίοι, διαπνεόμενοι
από το πνεύμα της αλληλεγγύης, στηρίζουν το σύλλογο.
Ο σύλλογος φέρει το όνομα του Αγίου Ονήσιμου του Αποστόλου, που μαθήτευσε
δίπλα στον Απόστολο Παύλο, βασανίστηκε και μαρτύρησε λόγω της χριστιανικής του
δράσης στις φυλακές της Ρώμης και θεωρείται προστάτης των φυλακισμένων. Μια
επίσκεψη στο νεοκλασικό της Ασκληπιού, στο κέντρο της Αθήνας, αρκεί για να
διαπιστώσει κανείς το πραγματικά θεάρεστο έργο του συλλόγου, που παίρνει
μεγαλύτερες διαστάσεις σε αυτές τις δύσκολες εποχές. Ουρές από συγγενείς
φυλακισμένων σχηματίζονται καθημερινά έξω από τα γραφεία, προκειμένου να
παραλάβουν λίγα τρόφιμα για το σπίτι ή μια μικρή οικονομική στήριξη. Σύμφωνα με
δηλώσεις των εργαζομένων του συλλόγου στα «Επίκαιρα», το τελευταίο διάστημα ο
αριθμός των συγκεκριμένων ατόμων έχει αυξηθεί κατακόρυφα λόγω της κρίσης. Σε
αρκετές περιπτώσεις, τα άτομα που προβαίνουν σε παραβατικές πράξεις και
μπαίνουν στη φυλακή προέρχονται από χαμηλά κοινωνικά στρώματα. Πρόκειται,
δηλαδή, για άπορους που παραβατούν και φυλακίζονται, μη έχοντας καμία διέξοδο
στη φτώχεια τους, που δεν μπορούν να συντηρήσουν τους ίδιους και τις
οικογένειές τους, που αδυνατούν να εξασφαλίσουν ακόμα και τη στέγη ή το φαγητό.
Ο «Ονήσιμος» παρεμβαίνει και σε αυτές τις περιπτώσεις, προσφέροντας όχι μόνο
τρόφιμα και ρούχα, αλλά και οικονομική βοήθεια τόσο στους φυλακισμένους όσο και
στα συγγενικά τους πρόσωπα για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών, όπως,
ενδεχομένως, εξόφληση λογαριασμών, πληρωμή ενοικίου ή αγορά φαγητού. Επίσης, ο
«Ονήσιμος» βρίσκεται σε στενή συνεργασία με την κοινωνική υπηρεσία των φυλακών
κατά τη διάρκεια των επισκέψεών του στα σωφρονιστικά ιδρύματα.
Όπως μας εξηγεί ο πρόεδρος του συλλόγου, κ. Γιάννης Παπασαραντόπουλος, το
έργο του «Ονήσιμου» δεν περιορίζεται μόνο στα παραπάνω. «Παρέχουμε νομική
κάλυψη στα άτομα που κρίνουμε ότι μετάνιωσαν για την παραβατική τους
συμπεριφορά και θέλουν να χαράξουν νέα πορεία στη ζωή τους, ψυχολογική
υποστήριξη, βιβλία και οτιδήποτε άλλο θα διευκολύνει την παραμονή τους στις
φυλακές». Άλλωστε, όπως σημειώνει στη συνέχεια, η πολυετής φυλάκιση έχει ως
αποτέλεσμα την «ιδρυματοποίηση» του ατόμου. Με άλλα λόγια, το άτομο είναι σαν
να χάνει την επαφή του με τον έξω κόσμο, αφού το διάστημα κατά το οποίο εκτίει
την ποινή του η οικογένειά του, ούσα αποσυντονισμένη, συχνά αδυνατεί να
πληρώσει έστω το δικηγόρο για την υπεράσπισή του. Η ηθική κατάπτωση τόσο του
φυλακισμένου όσο και της οικογένειάς του είναι, άλλωστε, ένα άλλος σημαντικός
παράγοντας που εκπορεύεται από το γεγονός ότι πλέον και οι δύο πλευρές νιώθουν
κοινωνικά στιγματισμένες και σε αρκετές περιπτώσεις «δακτυλοδεικτούμενες».
Ψυχολογική υποστήριξη και κοινωνική επανένταξη μέσω της εργασίας
Ο αποφυλακισμένος, μόλις απευθυνθεί στο σύλλογο και καταθέσει το
αποφυλακιστήριό του στη γραμματεία, παίρνει από τον «Ονήσιμο» μια μικρή
οικονομική βοήθεια για την κάλυψη των πρώτων του αναγκών. Κι αυτό όχι άκριτα,
αλλά κρίνοντας ότι τα άτομα αυτά θα αξιοποιήσουν τα χρήματα σωστά, καθώς
μερικοί είναι χρήστες ναρκωτικών ουσιών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, βέβαια, ο
σύλλογος κατευθύνει το άτομο στις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να απεξαρτηθεί.
Επιπλέον, αρκετοί είναι άστεγοι, γι’ αυτό και για κάποιο μικρό χρονικό διάστημα
παρέχεται η δυνατότητα μέσω του συλλόγου να διαμείνουν σε ξενοδοχεία.
Εκτός από τα έξι άτομα που εργάζονται στον «Ονήσιμο» σε εθελοντική βάση για
την εξυπηρέτησή τους, μια ψυχολόγος τούς δίνει κατευθύνσεις για το πώς να
επιχειρήσουν νέο ξεκίνημα στη ζωή τους. Το ζητούμενο, πλέον, είναι η κοινωνική
τους επανένταξη. Άλλωστε, το κυριότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι
αποφυλακισμένοι είναι η δυσκολία εύρεσης εργασίας, αφού οι εργοδότες τις
περισσότερες φορές είναι προκατειλημμένοι. «Προσλάβετε τους αποφυλακισμένους»,
είναι η έκκληση που απευθύνει ο κ. Παπασαραντόπουλος προς όλες τις πλευρές. Και
προχωρεί ένα βήμα παραπέρα, λέγοντας ότι χρειάζεται κοινωνική αλληλεγγύη για
την επανένταξή τους. «Ο σύλλογος δεν επιβραβεύει τις πράξεις των ατόμων αυτών,
αλλά η εργασία είναι ένα μέσο προστασίας για εμάς τους ίδιους. Αν δεν βρουν
εργασία, αν η κοινωνία δεν δείξει την πρόθεσή της να τους δώσει μια δεύτερη
ευκαιρία και να τους επανεντάξει στους κόλπους της δεν θα σταματήσουν να
επιδίδονται σε μικροεγκληματικές πράξεις και να αναπτύσσουν παραβατική
συμπεριφορά». Μάλιστα, ο σύλλογος επιδιώκει να βοηθήσει τους αποφυλακισμένους
και μέσω των επιδοτούμενων προγραμμάτων του ΟΑΕΔ, ωστόσο, λόγω και της
οικονομικής συγκυρίας, η εύρεση εργασίας θεωρείται δύσκολη υπόθεση.
Για την ενημέρωση των δραστηριοτήτων του συλλόγου και την ευαισθητοποίηση
της κοινής γνώμης, ο σύλλογος εκδίδει το περιοδικό Φίλοι Φυλακισμένων, καθώς και ημερολόγια,
τα οποία με σύσταση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος διανέμονται δωρεάν από τα
παγκάρια των εκκλησιών.
Απαραίτητη η χείρα βοηθείας
Οι ανάγκες του συλλόγου είναι μεγάλες, καθώς στηρίζεται αποκλειστικά και
μόνο στην αλληλεγγύη και τις συνδρομές των απλών πολιτών. Ο «Ονήσιμος»
απευθύνει έκκληση σε όσους συμπολίτες μας μπορούν να συνεισφέρουν, ειδικά τούτη
την περίοδο της οικονομικής κρίσης, στην προσπάθειά του. Πέρα από την
οικονομική συνεισφορά, ο σύλλογος χρειάζεται εθελοντική εργασία για το έργο
του, είδη τροφίμων, καθαριότητας, πρώτων βοηθειών, γραμματόσημα και τηλεκάρτες,
κλινοσκεπάσματα, αθλητικά είδη, είδη γυμναστικής, επιτραπέζια παιχνίδια,
βιβλία, λεξικά, περιοδικά, συστήματα εκμάθησης ξένων γλωσσών, μουσικά όργανα,
υλικά και είδη επαγγελματικής κατάρτισης, ζωγραφικής και χειροτεχνίας.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθυνθούν: Σύλλογος
Συμπαραστάσεως Κρατούμενων «Ο Ονήσιμος», Ασκληπιού 60Α και Σεργίου Πατριάρχου
8, 114 71 Αθήνα, τηλ.: 210 3622017. Πληροφορίες για το σύλλογο μπορούν να
αντλήσουν ηλεκτρονικά στο www.onisimos.gr.
«Η οικογένεια είναι το
Α και το Ω»
«Πέρασα τέσσερα χρόνια δραματικά ψυχικά, αλλά μπορώ να πω ότι με βοήθησε σε
μεγάλο βαθμό το οικογενειακό μου υπόβαθρο και η προσωπικότητά μου. Η οικογένεια
σου δίνει το Α και το Ω. Και οι επισκέψεις της γερόντισσας μητέρας μου, καθώς
και του αδελφού μου, ο οποίος στάθηκε βράχος, με βοήθησαν και μετά τη φυλακή.
Προσπαθώ, βέβαια, να μην τον επιβαρύνω, καθώς έχει κι αυτός οικογένεια. Μεγάλη,
ωστόσο, ήταν η συμβολή του “Ονήσιμου”, για τον οποίο δεν γνώριζα τίποτα
προηγουμένως και μέσα στις φυλακές έμαθα το έργο που επιτελεί μέσω του προέδρου
του». Με αυτά τα λόγια αποτυπώνει ο Γρηγόρης στα «Επίκαιρα» τις δυσκολίες που
πέρασε αλλά και τη συμπαράσταση που του παρείχε ο σύλλογος.
«Χρωστάω ένα μεγάλο “ευχαριστώ“ στο σύλλογο, στον πρόεδρο, στο προσωπικό,
καθώς και στην κοινωνική λειτουργό του», λέει σήμερα συγκινημένος. Έξω από τη
φυλακή πλέον, βοηθά στην έκδοση των εντύπων του συλλόγου κάθε Πάσχα και
Χριστούγεννα, προσπαθώντας να συνεισφέρει κι αυτός με τη σειρά του στις
δραστηριότητές του.
Ο ίδιος βρέθηκε πίσω από τα κάγκελα της φυλακής επειδή, προκειμένου να
αποπληρώσει επιπλέον έξοδα για τη συντήρηση της οικογένειάς του, διέπραξε
οικονομικές απάτες. «Ισοπεδώθηκα ηθικά, δεν μπορώ να πω στον εαυτό μου “μπράβο,
γνώρισες, έμαθες”. Αυτή είναι μια πικρή εμπειρία που δεν θέλω καν να σκέφτομαι.
Δεν θέλω και δεν μπορώ να σκεφτώ καν ότι μπορεί να ξαναπάω στη φυλακή»,
αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος πιστεύει ότι η παρουσία ενός ανθρώπου που βίωσε τη σκληρή
πραγματικότητα πίσω από τα κάγκελα της φυλακής μπορεί να λειτουργήσει προς
όφελος κάποιων συμπολιτών του, ιδίως των νέων, που διατρέχουν και τους
μεγαλύτερους κινδύνους. «Τη γνώση και την εμπειρία πρέπει να τις μεταδίδεις
σήμερα για ένα καλύτερο αύριο στην κοινωνία μας, κυρίως για την αποφυγή
παραβατικότητας από νέους ανθρώπους. Οι μεγαλύτεροι δύσκολα επιστρέφουν στη
φυλακή, ενώ οι νέοι ενδέχεται να υποτροπιάσουν. Τα λάθη, όμως, είναι
καθοριστικά στη ζωή μας».
